Qorxu filmləri niyə hələ də kassada güclü işləyir
Qorxu kinosu haqqında danışanda çox vaxt eyni irad səslənir: ssenarilər təkrarlanır, üsullar köhnəlir, qəfil səhnələr artıq əvvəlki kimi işləmir. Amma rəqəmlərə baxanda başqa mənzərə görünür. Bu janr onilliklərdir studiyalar üçün ən dayanıqlı sahələrdən biri olaraq qalır. Tamaşaçı qorxmağa getdiyini bilir, yenə də bilet alır. Məhz buna görə qorxu filmi təkcə dəhşət həvəskarlarının seçimi deyil, həm də istehsal baxımından ən hesablanmış kino modelidir.
Bu marağın arxasında yalnız emosional reaksiya dayanmır. Qorxu filmi tamaşaçıya təhlükəni təhlükəsiz məsafədən yaşamaq imkanı verir. Zalda işıqlar sönür, səs yüksəlir, nəfəs qısalır, amma ekran bitəndən sonra hər kəs gündəlik həyatına qayıdır. Studiyalar üçün isə əsas üstünlük başqa yerdədir: bu filmlər adətən blokbasterlər qədər bahalı olmur, amma uğurlu alınanda xərci çox tez çıxarır.
Uğurun əsas səbəbi böyük büdcə deyil
Janrın niyə yenə işlədiyini anlamaq üçün ən məşhur nümunələrdən birinə baxmaq kifayətdir. Blair Witch Project cəmi təxminən 60 min dollara çəkilmişdi, amma dünya üzrə 248 milyon dollardan çox qazandı. Tapılmış kadr estetikasını ayrıca istiqamətə çevirən bu film göstərdi ki, qorxu kinosunda əsas valyuta bəzən effekt yox, ideyanın özü olur. Həmin model sonradan onlarca ucuz büdcəli layihəyə yol açdı.
Pandemiyadan sonra kinozalların vəziyyəti dəyişsə də, məhz qorxu filmləri ən sürətli toparlanan istiqamətlərdən biri oldu və bir çox izləyici bu janrı HDRezka kimi platformalarda da ayrıca izləmə vərdişinə çevirdi.
Ucuz çəkilib, bahalı nəticə verən janr
Burada istehsal məntiqi çox sadədir. Superqəhrəman filmi, iri fantastika və ya müharibə blokbasteri yüz milyonlarla dollar tələb edə bilər. Qorxu filmində isə çox vaxt daha məhdud məkan, daha yığcam aktyor heyəti və daha sıx dramaturgiya kifayət edir. Nəticədə studiya daha az risk edir, tamaşaçı isə daha tez reaksiya verir. Əgər film ilk həftəsonu səs-küy yaradırsa, onun qazancı çox sürətlə yuxarı qalxa bilir.
Bu modelin yeni dövrdə necə işlədiyini Candyman nümunəsi açıq göstərdi. Nia DaCosta-nın çəkdiyi film açılış həftəsonunda təxminən 27 milyon dollar topladı və 25 milyonluq büdcə fonunda dərhal uğurlu start aldı. Jordan Peele-in prodüser kimi iştirakı da diqqəti gücləndirdi, amma əsas məsələ başqa idi: tamaşaçı hələ də qorxunu kollektiv şəkildə yaşamaq üçün zala gəlirdi.
A Quiet Place Part II və The Conjuring: The Devil Made Me Do It də eyni tendensiyanı gücləndirdi. Birincisi təxminən 22 milyonluq büdcə ilə dünya üzrə 296 milyondan çox qazandı, ikincisi isə 40 milyonluq istehsal xərci fonunda 200 milyonu keçdi. Yəni söhbət tək-tək uğurlu istisnalardan yox, illərlə təkrarlanan sənaye qaydasından gedir: qorxu kinosu hələ də xərc və gəlir nisbəti baxımından ən sərfəli janrlardan biridir.
Pandemiyadan sonra da zaldakı qorxu effekti itməyib
Üstəlik, bu filmlər zaldakı birgə reaksiyadan qidalanır. Tək baxanda qorxulu görünən səhnə zalda başqa cür işləyir: bir nəfərin gərginliyi, başqasının ani səsi, ümumi susqunluq və ardınca gələn kollektiv nəfəsalma effekti filmi daha canlı edir. Analitiklər də bunu xüsusi vurğulayır: qorxu kinosu teatr təcrübəsinə bəlkə də ən çox bağlı olan janrdır.
Bu marağın yaxın vaxtda sönəcəyini demək çətindir. Halloween seriyasının davamı olan Halloween Kills hələ premyera öncəsi böyük gözlənti yaradırdı, çünki 2018-ci il Halloween filmi cəmi 10 milyonluq büdcə ilə 255 milyon dollar qazanmışdı. Jamie Lee Curtis-in qayıdışı da tamaşaçı üçün ayrıca hadisə idi. Belə nümunələr göstərir ki, qorxu filmi dəfələrlə eyni sualı yenidən cavablandırır: janrın gücü təkcə qorxutmaqda deyil, az resursla böyük reaksiya yaratmaq bacarığındadır.
Növbəti dalğanı yenə məhz bu janr gətirir
Burada başqa bir vacib detal da var. Qorxu filmi çox vaxt tamaşaçını tanış formulla cəlb edir, amma həmin formulanın içində yenilik üçün kifayət qədər yer saxlayır. Tapılmış kadr üsulu, səssizlik üzərində qurulan gərginlik, ailə dramına qarışan mistika və ya şəhər əfsanəsinin müasir yozumu bu janrı daim yeniləyir. Yəni uğur yalnız ucuz büdcədən yox, həm də elastiklikdən gəlir.
Başqa sözlə, qorxu filmləri kassada ona görə yaşayır ki, onlar həm tamaşaçının emosiyasına, həm də studiyanın hesabına uyğun gəlir. Bahalı olmadan hadisəyə çevrilə bilən çox az janr var. Qorxu kinosu isə bunu illərdir edir və görünən odur ki, yaxın vaxtda bu üstünlüyünü itirməyəcək.
